22 grudnia pojawił się w artykuł w Rzeczpospolitej “Bruksela rzuca kłody przed polską gigafabrykę AI“. Miałoby z niego wynikać, że Komisja Europejska chce zmienić zasady wyłaniania konsorcjów, które zbudują potężne centra danych, kluczowe dla rozwoju najbardziej zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji. Otóż tak nie jest bo w procesie stanowienia podstawy prawnej zawsze bierze udział Rada Unii Europejskiej składająca się z przedstawicieli państw członkowskich oraz przedstawiciele pracodawców, organizacji społecznych (EKES) oraz Parlamentu Europejskiego (Europosłowie, również z Polski). Nie ma czegoś takiego jak “Bruksela” w rozumieniu magicznego ciała, które podejmuje działania za państwa członkowskie, bez zgody Parlamentu Europejskiego.

Spójrzmy na główne wydarzenia i kluczowe dokumenty.

W połowie lutego 2025 roku w Paryżu odbył się AI Summit. Na szczycie Komisja Europejska przedstawiła wizję Kontynentu AI, w którym jednym z elementów są gigafabryki z minimum 100.000 kart GPU.

9 kwietnia 2025 roku Komisja Europejska i EuroHPC JU zaprosiły zainteresowane strony, w tym kraje członkowskie UE, do wyrażenia zainteresowania udziałem w przyszłym rozwoju Gigafabryk AI w Unii Europejskiej. W konsultacjach opisano główne założenia jak wiodący udział kapitału prywatnego (65%) czy np. wymóg zakupu 100.000 kart GPU H100 lub ich ekwiwalentu. Nabór trwał do 20 czerwca 2025 roku. Swoje zainteresowanie zgłosiło 76 konsorcjów, w tym konsorcjum reprezentowane przez Polskę (Baltic AI Gigafactory).

Wdrożenie gigafabryk potrzebuje jednak podstawy prawnej. Bazowy dokument będący podstawą prawną dla gigafabryki AI Komisja Europejska przedstawiła w dniu 15 lipca 2025 roku (link). Następnie w sprawę włączyły się wszystkie instytucje, w tym również EuroHPC JU. Oto przebieg działań zapisany w końcowym dokumencie (link).

1. W dniu 15 lipca 2025 r. Komisja Europejska przekazała Radzie UE wniosek dotyczący rozporządzenia Rady (link).

2. W Radzie UE, Grupa robocza ds. badań z udziałem państw członkowskich, rozpoczęła analizę wniosku 24 lipca 2025 r. pod przewodnictwem Danii. Grupa robocza spotkała się łącznie sześć razy, aby omówić wniosek: 24 lipca, 1 września, 25 września, 27 października, 20 i 27 listopada.

Czym jest Grupa Robocza ds badań Rady UE? W jej skład wchodzą urzędnicy i eksperci z 27 państw członkowskich (zazwyczaj radcy ds. nauki z ambasad/stałych przedstawicielstw w Brukseli lub eksperci z odpowiednich ministerstw krajowych). Grupa Robocza ds badań analizuje wnioski ustawodawcze przesłane przez Komisję Europejską – czyli też ten wniosek z 15 lipca 2025 roku. Państwa członkowskie zgłaszają w niej swoje uwagi, poprawki i negocjują wspólny tekst, który następnie jest przekazywany wyżej – do COREPER-u (Komitetu Stałych Przedstawicieli), a ostatecznie do Rady (na poziomie ministrów) do formalnego zatwierdzenia.

Zatem Komisja Europejska proponuje nowe prawo (inicjatywa) – takie jak podstawa prawna dla gigafabryk AI. Następnie Grupa z prezydencją negocjuje i zmienia propozycje KE w imieniu rządów państw oraz je akceptuje. Urzędnicy KE biorą udział w spotkaniach Grupy, aby wyjaśniać i bronić swoich propozycji. Państwa członkowskie dyskutują, czy zgadzają się na propozycje Komisji.

To właśnie na tym poziomie zapadają de facto najważniejsze decyzje techniczne i polityczne. Jeśli kraje członkowskie wypracują porozumienie w tej grupie to ministrowie na oficjalnym posiedzeniu Rady zazwyczaj przyjmują dokument już bez dalszej debaty.

3. Prezydencja Danii w Radzie UE przedłożyła grupie roboczej ds. badań kilka tekstów kompromisowych; grupa robocza szczegółowo je przeanalizowała. Na ostatnim posiedzeniu w dniu 27 listopada 2025 r. grupa robocza w większości poparła tekst kompromisowy przedstawiony przez prezydencję, przy czym niektóre delegacje zwróciły się o wprowadzenie zmian technicznych. Po tym posiedzeniu prezydencja skonsultowała się z delegacjami w sprawie zmienionego tekstu prezydencji opartego na ostatnich dyskusjach w ramach grupy roboczej. Żadna delegacja nie zgłosiła sprzeciwu wobec tekstu prezydencji. 

4. W dniu 4 września 2025 r. Rada UE skonsultowała się z Parlamentem Europejskim (PE) i Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał swoją opinię w dniu 18 września 2025 r.

Czym jest EKES?

EKES powstał już w 1957 roku (na mocy Traktatów Rzymskich), aby zapewnić grupom interesów wpływ na tworzenie wspólnego rynku. Nie jest to organ ustawodawczy (nie uchwala prawa), ale jego opinia jest często obowiązkowa w procesie tworzenia nowych przepisów przez Komisję, Radę i Parlament.

Składa się z 329 członków, którzy są podzieleni na trzy główne grupy:

1. Grupa Pracodawców (I): przedstawiciele przemysłu, handlu i organizacji biznesowych.

2. Grupa Pracowników (II): przedstawiciele związków zawodowych.

3. Grupa Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego (III): rolnicy, konsumenci, organizacje ekologiczne, wolne zawody czy przedstawiciele środowisk naukowych.

Co robi EKES w praktyce?

• Opiniuje prawo: Zanim UE wprowadzi nowe zasady np. dotyczące ochrony konsumentów, rolnictwa czy prawa pracy, musi zapytać EKES o zdanie. Członkowie oceniają, czy nowe przepisy są życiowe i jak wpłyną na gospodarkę.

• Łącznik (Most): Działa jako pomost między Brukselą a “zwykłymi” organizacjami w krajach członkowskich. Pozwala piekarzowi, związkowcowi czy ekologowi mieć pośredni wpływ na to, co dzieje się w centrum Europy.

• Inicjatywy własne: EKES może sam z siebie wydać opinię na temat, który uważa za ważny dla obywateli, nawet jeśli nikt go o to nie prosił.

Dodam, że w EKES znajdują się również nasi przedstawiciele z Polski – np. pracodawców takich jak Pracodawcy RP (Michał Boni) czy ZPP (Marcin Nowacki), z którym blisko współpracuje Związek Cyfrowa Polska (Michał Kanownik). Decyzje więc podejmowano z udziałem krajowych związków pracodawców.

5. W Parlamencie Europejskim wniosek został skierowany do Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE), która wyznaczyła Borysa BUDKĘ (EPP, PL) na sprawozdawcę. Komisja przegłosowała swoje sprawozdanie na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2025 r. Parlament Europejski przegłosował sprawozdanie na posiedzeniu plenarnym w dniu 17 grudnia 2025 r. (punkt (A10-0241/2025) BUDKA ITRE European High Performance Computing Joint Undertaking (EuroHPC)). W Parlamencie Europejskim 604 europosłów było ZA, 37 było PRZECIW, 18 WSTRZYMAŁO SIĘ (link 1, link 2 z PDF). Przedstawiciele wszystkich głównych partii z Polski (PiS, KO, Lewica, PL2050, PSL ) byli za. Przeciw było tylko kilka osób – z Polski tylko europoseł Braun.

Dwie grafiki z lista osób kto jak głosował (- to przeciw, 0 to wstrzymanie się od głosu, + to poparcie):

Podsumowując, mówienie o tym, że Bruksela, a w szczególności Komisja Europejska zmieniła nam zasady gry w Gigafabryce jest po prostu nieprawdą. Główne zasady, np. wiodący udział kapitału prywatnego (65%) były znane od 9 kwietnia 2025 roku, a sama propozycja podstawy prawnej od 15 lipca 2025 roku. Wszelki modyfikacje odbywały się przy udziale europosłów, rządów z krajów członkowskich czy grupy przedsiębiorców i organizacji.