Zachęcam do zapoznania się z panelem dyskusyjnym z wydarzenia “Kongres Regeneracja” organizowanym przez Polską Sieć Ekonomi w Dąbrowie Górniczej

Wybrane elementy

Paneliści zgodzili się, że era neoliberalnego podejścia (gdzie państwo nie ingeruje w gospodarkę) minęła. Państwo wraca do gry jako kluczowy aktor, ale sukces Polski zależy nie tylko od wielkich strategii, lecz od zdolności administracji do ich egzekucji oraz umiejętnego wykorzystania zamówień publicznych do kreowania popytu na rodzime technologie.

Kluczowe Wnioski i Obszary Dyskusji

1. Rola Państwa: Od regulatora do “Kotwicy Popytowej”

• Kreowanie rynku: Najważniejszym narzędziem polityki przemysłowej jest popyt publiczny. Państwo jest największym zamawiającym i powinno wymuszać stosowanie polskich lub europejskich rozwiązań (np. chmury obliczeniowej, oprogramowania open source), zamiast bezrefleksyjnie kupować produkty od globalnych gigantów

• State Capacity (Wydolność Państwa): Hubert Cichocki wskazał, że największą barierą nie jest brak celów, ale jakość administracji. Polska biurokracja nie działa tak sprawnie jak niemiecka czy francuska w dowożeniu celów mikroekonomicznych. Bez modernizacji aparatu urzędniczego nawet najlepsza strategia pozostanie na papierze.

2. Strategia dla AI: Specjalizacja zamiast kopiowania

• Model PLUM: Aleksandra Tomaszewska omówiła prace nad polskim modelem językowym (PLUM). Polska nie powinna ścigać się z USA na ogólne modele (jak GPT-4), ale budować modele domenowe (specjalistyczne) – np. dla medycyny, prawa czy administracji, trenowane na wysokiej jakości polskich danych

• Suwerenność danych: Kluczowe jest, aby wrażliwe dane (np. urzędowe, zdrowotne) nie trafiały do serwerów big-techów, lecz były przetwarzane lokalnie. To kwestia bezpieczeństwa narodowego

3. Przemysł Obronny i Chemiczny: Budowa własności intelektualnej

• Wnioski z wojny: Polska jest potężnym importerem broni (16% importu NATO), ale słabo rozwija własną technologię. Jako przykład zaniedbań podano brak technologii produkcji nitrocelulozy (niezbędnej do prochu), co jest technologią sprzed 130 lat

• Nisze technologiczne: Zamiast budować wszystko od zera, Polska powinna skupić się na konkretnych niszach, w których ma kompetencje, np. chemia dla zbrojeniówki (Sieć Badawcza Łukasiewicz), drony czy mała elektronika, a nie próbować stać się drugim Tajwanem w produkcji półprzewodników

4. Współpraca Nauka-Biznes

• Problem “Półkowników”: Wiele polskich wynalazków kończy się na etapie laboratoryjnym i trafia “na półkę”. Aby temu zapobiec, naukowcy muszą włączać biznes (np. PGZ, Grupę Azoty) już na bardzo wczesnym etapie projektowania, by walidować użyteczność rozwiązań

5. Wyzwania Geopolityczne i UE

• Lokalna Globalizacja: Nie chodzi o autarkię (odcięcie się od świata), ale o partnerstwo na partnerskich zasadach. Piotr Mieczkowski sugerował model, w którym globalne firmy mogą działać w Polsce, ale muszą reinwestować część zysków lokalnie lub dzielić się rynkiem z MŚP (małymi i średnimi przedsiębiorstwami)

Podsumowanie (w trzech hasłach moderatora)

1. Popyt – bez rynku wewnętrznego kreowanego przez państwo innowacje umrą.

2. Suwerenność – konieczność posiadania własnych krytycznych technologii (AI, amunicja).

3. Ambicja – myślenie długofalowe, wykraczające poza kadencję polityczną.