Europa realizuje cele Cyfrowej Dekady, a najnowszy raport Komisji Europejskiej potwierdza, że postęp jest widoczny w wielu obszarach. Już 96,8 proc. gospodarstw domowych w UE znajduje się w zasięgu sieci 5G, a europejskie firmy coraz śmielej wykorzystują nowoczesne technologie. Szczególnie dynamicznie rośnie zastosowanie sztucznej inteligencji – w 2025 roku odnotowano wzrost o 48 proc. względem roku poprzedniego. Mimo to małe i średnie przedsiębiorstwa nadal napotykają bariery związane z niedoborem specjalistów, ograniczonym dostępem do infrastruktury oraz wysokimi kosztami wdrażania zaawansowanych rozwiązań.

Jednocześnie raport wskazuje na obszary budzące niepokój. Największym wyzwaniem pozostaje europejska suwerenność technologiczna. Unia odpowiada obecnie za zaledwie 9 proc. światowego rynku półprzewodników, podczas gdy celem na koniec dekady jest osiągnięcie 20 proc. udziału. Problematyczna jest również sytuacja kadrowa. Specjaliści ICT stanowią jedynie około 5 proc. wszystkich zatrudnionych w UE, a kobiety odpowiadają za mniej niż jedną piątą tej grupy.

Coraz wyraźniej wybrzmiewa także kwestia finansowania transformacji cyfrowej. Komisja Europejska podkreśla, że każde euro zainwestowane w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) generuje około 1,5 euro korzyści gospodarczych. Tymczasem niemal połowa środków przewidzianych w krajowych planach inwestycyjnych wygaśnie wraz z końcem 2026 roku. To stawia pod znakiem zapytania tempo dalszej realizacji wielu ambitnych projektów cyfrowych.

Warto zwrócić uwagę również na rosnące społeczne poparcie dla europejskiej autonomii technologicznej. Z badania Eurobarometru przeprowadzonego w 2026 roku wynika, że 82 proc. mieszkańców UE opowiada się za ograniczaniem zależności od dostawców spoza Wspólnoty. W Polsce podobne stanowisko zajmuje 80 proc. respondentów. Jednocześnie 79 proc. Europejczyków uznaje rozwój cyfryzacji za jeden z kluczowych priorytetów Unii Europejskiej, a 85 proc. popiera inwestycje w europejskie technologie cyfrowe. Co istotne, 58 proc. deklaruje gotowość korzystania z europejskich rozwiązań nawet wtedy, gdy są one nieco droższe od konkurencyjnych produktów. W Polsce taki pogląd podziela aż 64 proc. badanych.

Polska z mocną pozycją w usługach publicznych

Na tle Europy Polska może pochwalić się kilkoma obszarami wyraźnej przewagi. Szczególnie dobrze wypada cyfryzacja usług publicznych. Dostępność elektronicznej dokumentacji medycznej osiągnęła poziom 91,8 proc., wyraźnie przewyższając średnią unijną wynoszącą 86,5 proc. Dobrze prezentuje się również infrastruktura szerokopasmowa – sieć światłowodowa FTTP dociera już do 78,6 proc. odbiorców. Także cyfrowe usługi publiczne dla obywateli i przedsiębiorców utrzymują poziom porównywalny z liderami europejskimi.

Cyfrowa luka – cyfryzacja polskich firm

Znacznie gorzej wygląda sytuacja w sektorze przedsiębiorstw. Według danych przedstawionych przez Komisję Europejską jedynie 8,4 proc. polskich firm wykorzystuje rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. To ponad dwukrotnie mniej niż średnia unijna wynosząca 20 proc.

Podobne dysproporcje widoczne są w wykorzystaniu chmury obliczeniowej oraz analityki danych. Z usług chmurowych korzysta 45,8 proc. przedsiębiorstw, natomiast zaawansowaną analizę danych prowadzi zaledwie 24,5 proc. firm. W praktyce oznacza to niższą produktywność oraz wolniejsze tempo wdrażania innowacji względem konkurentów z bardziej zaawansowanych cyfrowo gospodarek.

Wyzwaniem pozostają również kompetencje cyfrowe społeczeństwa. Podstawowe umiejętności cyfrowe posiada tylko 50,4 proc. Polaków. Jednocześnie udział specjalistów ICT w rynku pracy wynosi 4,5 proc., podczas gdy długoterminowym celem jest osiągnięcie poziomu 10 proc. Wszystko to ogranicza potencjał rozwoju nowoczesnej gospodarki oraz utrudnia przedsiębiorstwom wdrażanie nowych technologii.

Kończy się czas łatwego finansowania

Polska zaplanowała 55 działań związanych z transformacją cyfrową o łącznej wartości 12,4 mld euro. Problem polega jednak na tym, że około 40 proc. tych inicjatyw utraci źródła finansowania już pod koniec 2026 roku. To szczególnie niepokojące w kontekście danych OECD pokazujących spadek nakładów na ICT w relacji do PKB – z 0,98 proc. do 0,95 proc.

Jeżeli ten trend się utrzyma, realizacja ambitnych celów cyfrowych może okazać się znacznie trudniejsza niż zakładano. Polska stoi więc dziś przed podwójnym wyzwaniem: z jednej strony musi przyspieszyć cyfryzację przedsiębiorstw i rozwój kompetencji cyfrowych, a z drugiej znaleźć nowe źródła finansowania dla kluczowych projektów.