11 marca 2026 roku odbyło się posiedzenie sejmowej Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii. Tematem przewodnim był kierunek, w jakim zmierza unijny program „Droga ku cyfrowej dekadzie do 2030 r.”. Wiceminister Cyfryzacji, Dariusz Standerski, zaprezentował najnowsze plany Komisji Europejskiej i przedstawił stanowcze postulaty polskiego rządu: czas skupić się na wdrażaniu najnowszych technologii, a nie na mnożeniu procedur administracyjnych.

Program „Cyfrowa Dekada” to flagowa inicjatywa Unii Europejskiej, która ma ukształtować naszą cyfrową przyszłość. Obecnie w Brukseli trwają prace nad przeglądem tego programu, a dyskusje toczą się wokół tego, jak dostosować go do pędzącego rozwoju technologicznego.

Harmonogram prac: Kiedy poznamy unijne decyzje?

Jak poinformował wiceminister, podczas posiedzenia Rady Cyfrowej Dekady 4 marca, Komisja Europejska poinformowała o przesunięciu harmonogramu prac nad raportem z przeglądu. Jak obecnie wyglądają kluczowe daty z perspektywy państw członkowskich?

• Połowa czerwca 2026 r.: Publikacja corocznego raportu o stanie Cyfrowej Dekady. W tym czasie nastąpi przegląd wykonania programu we wszystkich państwach Unii Europejskiej.

• Wczesna jesień (wrzesień / październik) 2026 r.: Planowane ukończenie i publikacja finalnego raportu z przeglądu, który uwzględni opinie Rady Cyfrowej Dekady. To właśnie wtedy mogą zostać ogłoszone ewentualne zmiany w samym programie.

• I kwartał 2027 r.: Przewidywany termin, w którym Komisja Europejska może przedstawić nową inicjatywę legislacyjną (jeśli w wyniku przeglądu uzna ją za konieczną).

Nowe akcenty w europejskiej strategii

Z zaprezentowanego projektu opinii wynika, że Europa musi dostosować się do szybko zmieniającej się rzeczywistości. Bruksela chce wprowadzić nowe cele dotyczące suwerenności cyfrowej, cyberbezpieczeństwa oraz zielonej transformacji. Niezwykle ważnym elementem ma być również budowa przestrzeni danych i ich udostępnianie na potrzeby rozwoju sztucznej inteligencji (AI).

Modyfikacji ulegną także wskaźniki dotyczące m.in. technologii chmurowych, identyfikacji elektronicznej (e-ID), cyfryzacji małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) czy rozwoju technologii kwantowych i półprzewodników. Zrezygnowano natomiast ze wskaźnika dotyczącego węzłów brzegowych.

Polskie stanowisko: „Nie” dla nowej legislacji, „Tak” dla mądrych inwestycji

Najciekawszym punktem wystąpienia wiceministra było zaprezentowanie twardego stanowiska Ministerstwa Cyfryzacji w odpowiedzi na plany UE.

Po pierwsze, Polska odradza tworzenie nowej unijnej inicjatywy legislacyjnej, której Komisja Europejska nie wykluczała na początek 2027 roku. Nasz rząd argumentuje, że w obecnej sytuacji nie należy dokładać nowych celów na okres do 2030 roku, lecz skupić się na skutecznym realizowaniu już istniejących.

Po drugie, Polska stanowczo domaga się cięć w biurokracji i uproszczenia procedur sprawozdawczych. Obecny wymóg corocznego tworzenia raportów krajowych stanowi ogromne obciążenie legislacyjne – dokumenty te w Polsce muszą przechodzić przez proces zatwierdzania uchwałą Rady Ministrów. Jak zauważył wiceminister, zanim zakończy się jeden przegląd, administracja już musi zaczynać kolejny. Aby to uprościć, rząd prowadzi rozmowy z KE, by działania związane z Cyfrową Dekadą mogły zostać na stałe wbudowane w naszą wieloletnią „Strategię Cyfryzacji Państwa do 2035 r.”.

Absurdy unijnego planowania do poprawy

Strona polska punktuje również brak spójności w harmonogramach Unii Europejskiej. Wiceminister zaznaczył, że kompletnym nieporozumieniem jest funkcjonowanie programu Cyfrowej Dekady z horyzontem czasowym do 2030 roku, podczas gdy unijne programy finansowe wspierające te cele są rozpisane na lata 2028–2034. Ujednolicenie tych ram czasowych jest kluczowe dla zoptymalizowania wydawania funduszy europejskich.

Podsumowanie: AI i półprzewodniki na pierwszym planie

Przesłanie płynące z sejmowej komisji jest jasne. Zamiast zasypywać państwa członkowskie kolejnymi obowiązkami raportowymi, Unia Europejska musi uelastycznić swoje podejście i dostosować się do rynku. Rozwój sztucznej inteligencji i technologii półprzewodników (co ma swoje odzwierciedlenie w planach wokół Chips Act 2.0) przyspieszył znacznie bardziej, niż pierwotnie zakładano w „Cyfrowej Dekadzie”.

To właśnie tam – na realnych inwestycjach w innowacje i wzmacnianiu odporności na cyberzagrożenia – powinna skupić się Unia Europejska, w czym polski rząd będzie aktywnie uczestniczył i doradzał.

PS. Poniżej transkrypcja

„Panie przewodniczący, wysoka komisjo, bardzo dziękuję za zorganizowanie tego posiedzenia. Przyznam szczerze, że z jednej strony bardzo się ucieszyłem, bo to dla mnie zawsze ogromny zaszczyt przychodzić na wysoką komisję, a z drugiej strony trochę się zestresowałem, ponieważ zacząłem myśleć, czy coś może Ministerstwu Cyfryzacji przeoczyło, jeżeli chodzi o prace nad przeglądem cyfrowej dekady. Ale na szczęście Komisja Europejska tutaj przychodzi z pomocą, ponieważ podczas posiedzenia Rady Cyfrowej Dekady 4 marca, Komisja Europejska przekazała, że przesuwa harmonogram prac nad raportem przeglądu.

Finalny raport, już po uwzględnieniu opinii Rady Cyfrowej Dekady, będzie gotowy wczesną jesienią – we wrześniu lub październiku. Obecnie jesteśmy w trakcie zbierania stanowisk do projektu opinii Rady Cyfrowej Dekady do raportu z przeglądu. Dodatkowo Komisja Europejska przedstawiła, że jeżeli uzna w wyniku przeglądu, że konieczna jest nowa inicjatywa legislacyjna, to takiej inicjatywy legislacyjnej należy spodziewać się w pierwszym kwartale 2027 roku. Już teraz mogę zapowiedzieć stanowisko polskie, że nie sądzi, że będzie potrzebna jakaś nowa inicjatywa legislacyjna i będzie tego odradzać Komisji Europejskiej.

Równolegle toczą się po stronie Komisji Europejskiej prace nad corocznym raportem o stanie cyfrowej dekady. Publikacja raportu przewidywana jest w połowie czerwca tego roku. Z zaprezentowanego projektu opinii Rady Cyfrowej Dekady, czyli rady, w której uczestniczą wszyscy członkowie Unii Europejskiej odpowiedzialni za wykonanie tego programu, wynika, że postulowane będą nowe cele dotyczące: suwerenności cyfrowej, cyberbezpieczeństwa, zielonej transformacji oraz danych w zakresie interoperacyjności, budowy przestrzeni danych lub ich dostępności na potrzeby rozwoju sztucznej inteligencji.

Dodatkowo będą zmodyfikowane cele dotyczące: identyfikacji elektronicznej, wykorzystywania technologii chmurowych przez przedsiębiorców, intensywności cyfrowej małych i średnich przedsiębiorstw, półprzewodników oraz technologii kwantowych. Do usunięcia będzie proponowany wskaźnik dotyczący węzłów brzegowych, oraz wyrażone zostaną oczekiwania dotyczące uproszczeń administracyjnych i ograniczenia obowiązków sprawozdawczych, w szczególności w zakresie ich spójności. Dodatkowo w zakresie zgłaszanych postulatów, między innymi przez stronę polską, były kwestie uproszczenia procedur dla pozyskiwania środków finansowych oraz optymalnej synergii wieloletnich ram finansowych z programem polityki drogi ku cyfrowej dekadzie.

Dodatkowo zwróciliśmy uwagę na unikanie dalszych obciążeń administracyjnych i skupieniu się na skutecznym wdrażaniu programu, zamiast na częstych obowiązkach sprawozdawczych, oraz na zachowaniu spójności między horyzontami czasowymi przewidzianymi w poszczególnych instrumentach finansowych Unii Europejskiej, a programem polityki drogi ku cyfrowej dekadzie do 2030 roku. Uważamy za nieporozumienie, że programy unijne, także finansowe, dotyczą horyzontu 2028-2034, a cyfrowa dekada dotyczy horyzontu 2030.

Dodatkowo w okresie przeglądu interesariusze zgłaszali dodatkowe postulaty i stanowisko Ministerstwa Cyfryzacji. Za bardzo istotne dla transformacji cyfrowej uznano cele dotyczące: zwalczania wykluczenia cyfrowego i rozwoju umiejętności cyfrowych w całej Unii Europejskiej, zapewnienia suwerenności cyfrowej Unii Europejskiej przez bezpieczną infrastrukturę i wzmocnienie konkurencyjności, zapewnienie powszechnego i bezpiecznego dostępu do usług cyfrowych publicznych i uczestnictwa w życiu społecznym, poprawienie odporności na cyberzagrożenia i zwiększenie wysiłków na rzecz cyberbezpieczeństwa, rozwijanie wszechstronnego, interoperacyjnego i zrównoważonego ekosystemu infrastruktury cyfrowej Unii Europejskiej.

Dodatkowo należy mieć na względzie, że wskazywana jest potrzeba priorytetyzacji celów oraz skupienie się na wdrażaniu zaprojektowanych już działań, co prowadzi do dwóch wniosków: aby nie dodawać nowych celów w perspektywie do roku 2030 (ponieważ powinniśmy się skupić już na realizacji tego, co mamy) oraz ważny postulat zmniejszenia częstotliwości raportów krajowych i wydawania rekomendacji Komisji Europejskiej. Ponieważ w tym momencie niestety mierzymy się z takim wyzwaniem, w którym każdy przegląd krajowego programu cyfrowej dekady kończy się miesiąc przed rozpoczęciem nowego przeglądu na nowy rok. Jest to ćwiczenie, które wymaga obecnie takiego samego procesu legislacyjnego jak inne dokumenty rządowe. W związku z czym taki coroczny przegląd wymaga stałej pracy, a sam dokument staje się niespójny ze względu właśnie na te częste ramy czasowe sprawozdawania.

Dlatego też na poziomie krajowym rozmawiamy z Komisją Europejską, żeby każda rewizja programu cyfrowej dekady nie wymagała uchwały Rady Ministrów, tylko żeby po prostu wpisywać to w ramach ekosystemu strategii cyfryzacji państwa, którą mamy do roku 2035.

Podsumowując, szanowny panie przewodniczący, wysoka komisjo, prace trwają. Po posiedzeniu rady, które miało miejsce 4 marca tego roku, mamy następujące ramy czasowe: czerwiec to przegląd wykonania cyfrowej dekady we wszystkich państwach Unii Europejskiej, wrzesień lub październik to ewentualne zmiany w samym programie cyfrowej dekady. Polska będzie postulowała i postuluje, żeby te zmiany były raczej ograniczone, żeby skupić się na wykonaniu obecnego planu oraz żeby wzmacniać ewentualnie te elementy, które należy poprawić – m.in. w zakresie półprzewodników przy okazji prac nad Chips Act 2.0 czy w zakresie inwestycji dotyczących sztucznej inteligencji, ponieważ te inwestycje przyspieszyły dużo bardziej, niż zakładano to w samym programie cyfrowa dekada