Tylko 9 proc. z nas zgadza się na AI bez człowieka w urzędzie, a połowa nie akceptuje państwa bez papieru – wybrane wnioski flagowego raportu fundacji
w siedzibie NielsenIQ, wraz ze startem Digital Festival, zadebiutował nasz najnowszy raport „Technologia w służbie społeczeństwu. Czy Polacy zostaną społeczeństwem 5.0?”, w którym sprawdzamy, jak Polacy oceniają cyfryzację państwa, rozwój e-usług, sztuczną inteligencję w administracji oraz przyszłość cyfrowej tożsamości – absolutny MUST READ dla każdego policy-maker, think tanker i analityka lub po prostu osoby ciekawej świata.
Wyniki pokazują, że cyfrowe państwo stało się częścią naszej codzienności, ale jednocześnie obnażają wiele mitów i paradoksów, które nadal wpływają na sposób, w jaki myślimy o technologii i administracji. A tych zaskakujących wniosków nie brakuje.
-
83 proc. Polaków korzysta już z cyfrowych usług administracji publicznej i niemal 8 na 10 pozytywnie ocenia ich rozwój. Mimo to tylko 48 proc. deklaruje gotowość do całkowitej rezygnacji z papieru w kontaktach z państwem. Reszta chce kontaktu z człowiekiem, boi się wykluczenia, nie ufa e-papierom, boi sie cyber ataków. Jesteśmy w połowie drogi!
-
Dla połowy z nas mObywatel to tylko dodatek do papierowych dokumentów, z których nie zrezygnujemy. Jest zgoda na posługiwanie się tylko e-dokumentami w codziennych sprawach jak zwolnienia i recepty ale nie ma zgody na cyfryzację dyplomów, ksiąg wieczystych czy aktów małżeństwa. Ludzie chcą to mieć w papierze bo ma to za silny skutek prawny. Cyfrowe dyplomy popiera jedynie mniej niże 3 na 10 Polaków.
-
Pieczątka wiecznie żywa. Każdy kto procesował papiery to wie. Aż co trzeci Polak uważa, że papierowy dokument bez pieczątki nie ma odpowiedniej mocy prawnej, choć taki wymóg prawny po prostu nie istnieje. Wniosek: wusi być pilny zakaz używania pieczątki w nowelizacji prawa lub duża kampania – papier bez pieczątki.
-
Przy wejściu EUDI to MUST DO – co trzeci badany błędnie sądzi również, że podpis własnoręczny jest silniejszy prawnie niż kwalifikowany podpis elektroniczny. To pokazuje, że mentalna transformacja często nie nadąża za technologiczną. Wielu nie wierzy cyfrowym papierom. Zatem Ci co mają mObywatel z EUDI i podpisem kwalifikowanym mają problem bo 1/3 polskiego społeczeństwa NIE UZNAJE takich papierów. Sam to przeżyłem przy współpracy Urząd Komunikacji Elektronicznej_ parę lat temu i ratowało mnie Ministerstwo Cyfryzacji bo urząd chciał konsultować zapisy aukcyjne tylko w papierze i nie uznawał cyfrowych podpisów.
-
Aż trzy czwarte deklaruje chęć korzystania z Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, a najwięcej osób chciałoby, aby takie rozwiązanie oferowało państwo, polski lub europejski dostawca. Ważne dla Radosław Maćkiewicz ,Rafał Sionkowski, Michał Gramatyka, Dariusz Standerski, PhD
-
Zaledwie 7 proc. respondentów chciałoby korzystać wyłącznie z portfeli oferowanych przez globalne platformy technologiczne, takie jak Google Wallet, Apple Wallet czy Samsung Wallet. To bardzo mocny sygnał poparcia dla cyfrowej suwerenności Europy i Polski. Czytelne dane o portfelu EUDI i samym big tech. Uwaga dla Sylwia Czubkowska i Joanna Sosnowska z tTechstorie.
-
Ponad jedna trzecia Polaków deklaruje zainteresowanie wykorzystaniem cyfrowej tożsamości do potwierdzania weryfikacji wieku np. przy zakupie alkoholu lub wyrobów tytoniowych czy energetyków. Zróbmy to w końcu by móc zweryfikować zakup wina na kasie samoobsługowej skanując QR kod. Dziś i tak skanuje te ich gazetki i kupony. Zmuśmy też ich do trzymania punktów za recykling w apce a nie świtek papieru o jakim zapominam lub gubię. To nadużycie recyklingu. Co więcej 48 proc. Gen Z (18-29 lat) chce potwierdzać swój wiek mobywatelem na kasie samoobsługowej przy zakupie energetyka.
-
Wokół sztucznej inteligencji panuje zdrowy pragmatyzm. Choć 43 proc. pozytywnie reaguje na wizję automatycznego rozpatrywania spraw przez AI, to gdy pytamy o konkretne rozwiązania, jedynie 9 proc. chciałoby, aby ich sprawę w urzędzie całkowicie obsługiwała sztuczna inteligencja bez udziału człowieka. Ważne dla Aleksandra Tomaszewska Pamela Krzypkowska. Nie ma zgody na full automat. Human in the loop jak mawiają na wyspach.
-
Aż 69 proc. Polaków oczekuje modelu, w którym AI wspiera urzędnika, analizuje dokumenty i podpowiada rozwiązania, ale ostateczna decyzja pozostaje w rękach człowieka.
-
Aż 6 na 10 Polaków popiera wdrożenie nowej funkcji w mObywatel, która pozwala zobaczyć jaki urząd, urzędnik czy system IT państwa zaglądał do naszych danych. Dziękuję Wojciech Klicki za pytanie. Polecam to uwadze Bartłomiej Pejo – odwrócony KSeF w praktyce – chcemy przejrzystego państwa a przejrzyste państwo buduje zaufanie do niego. Inaczej boimy się (słusznie) inwigilacji.
To wszystko pokazuje, że Polacy nie pytają już, czy państwo powinno być cyfrowe. Oczekują natomiast, aby było ono cyber bezpieczne, przejrzyste i godne zaufania. Chcą nowoczesnych usług, ale nie kosztem kontroli nad własnymi danymi. Chcą sztucznej inteligencji, ale nie administracji pozbawionej odpowiedzialności. Chcą cyfrowej tożsamości, ale ufają przede wszystkim rozwiązaniom europejskim i państwowym. Bardzo dziękuję 25 ekspertom, którzy wsparli nas przy tworzeniu tegorocznej edycji raportu, a także naszym partnerom: Bank Gospodarstwa Krajowego i NielsenIQ oraz wszystkim organizacjom i instytucjom współpracującym przy Digital Festival 2026, również patronom honorowym jak Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego , Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, KRASP KRASP oraz parterom festiwalu Ringier Axel Springer Polska, TVN Warner Bros. Discovery EY za współpracę.
Bez Was nie byłoby możliwe stworzenie tak kompleksowego obrazu cyfrowej transformacji Polski. Raport można pobrać bezpłatnie ze strony Fundacji Digital Poland. Zachęcam do lektury. To ponad 100 stron danych, analiz i wniosków o tym, jak naprawdę wygląda cyfrowe państwo widziane oczami obywateli.
Ale to nie koniec!
Premierze towarzyszyła bardzo żywa dyskusja przedstawicieli BGK, KIGEiT i Symfonii o tym, gdzie jako państwo jesteśmy z cyfryzacją, co ją napędza, a co nadal skutecznie hamuje. Edyta Malesza-Malatrat, Stefan Kamiński, Wojciech Chmielewski za mega interesującą rozmowę.
Kilka wniosków z debaty.
Pół żartem, pół serio zdiagnozowaliśmy, że cyfryzację państwa najlepiej napędzają dziś kolejne obowiązki wprowadzane przez MF, MRiT, MS i MC, a na przełomie 2020 – COVID. KSeF, JPK, sprawozdania finansowe w formacie XML, które trzeba podpisać i wgrać do PRS, e-Doręczenia oraz wiele innych obowiązkowych rozwiązań powodują, że nawet najbardziej przywiązani do papieru muszą w końcu wejść do świata cyfrowego. COVID nagle pozwolił na pracę zdalną i zmienił podejście do paperless i zdalnego załatwiania sprawy/
Rozmawialiśmy też o tym, że największą barierą cyfryzacji często nie jest technologia, brak kompetencji czy sprzętu (z naszego badania wynika że to 0,7 – 2,5% Polaków), ale po prostu „jego beneficjenci”. Szara strefa nie chce kas fiskalnych ani płatności bezgotówkowych, bo wtedy widać rzeczywiste obroty restauracji, taksówek czy innych usług. Część lekarzy nie była entuzjastycznie nastawiona do kas fiskalnych i e-recept, bo system cyfrowy pokazuje w trybie zero-jedynkowym, kiedy, gdzie i dla kogo świadczona była usługa, również wtedy, gdy ktoś powinien być w tym czasie na państwowym dyżurze.
Cyfryzacji i przejrzystości obawiają się również politycy. Dobrym przykładem są wieloletnie prace nad Centralnym Rejestrem Umów (CRU). Taki rejestr daje obywatelom wiedzę o tym, jak instytucje publiczne wydają pieniądze. To bardzo dobre dla przejrzystości państwa, ale zdecydowanie mniej wygodne dla osób dysponujących środkami publicznymi. Cyfryzacja nie tylko ułatwia życie. Czasami po prostu odbiera możliwość ukrycia pewnych rzeczy.
Z drugiej strony obywatele mówią coś bardzo prostego: chcemy korzystać z cyfrowego państwa, ale chcemy czuć się bezpiecznie i mieć zaufanie do jego rozwiązań. Jeżeli państwo spełnia te warunki, Polacy korzystają z usług cyfrowych masowo. Najlepszym przykładem jest dziś mObywatel.
Kończąc – polecam komunikat prasowy i sam raport – kopalnia wiedzy.
Comments
Leave a Comment