Ochrona dzieci i młodzieży przed treściami niebezpiecznymi, przemocowymi i pornografią to jeden z najważniejszych obowiązków państwa w erze cyfrowej. Najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli (NIK) przynosi jednak chłodną ocenę dotychczasowych działań Ministerstwa Cyfryzacji w latach 2020–2025. Choć diagnoza problemu jest powszechnie znana, wieloletnie opóźnienia legislacyjne i brak systemowego mierzenia efektów sprawiły, że polskie dzieci wciąż nie są dostatecznie chronione w sieci.

Warto docenić i pogratulować NIK tak zdecydowanej, merytorycznej postawy. Izba nie tylko skontrolowała procedury, ale wyraźnie postawiła na pierwszym miejscu dobro najmłodszych, inicjując przy tym otwartą debatę pomiędzy kluczowymi instytucjami państwowymi.

Niepokojący obraz cyfrowej codzienności najmłodszych

Statystyki przytoczone w raporcie pokazują, jak wielka jest skala wyzwania. Z danych Państwowego Instytutu Badawczego NASK, Centralnego Ośrodka Informatyki oraz Fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa wynika, że:

• 60% dzieci poniżej 15. roku życia regularnie korzysta z mediów społecznościowych;

• blisko 32% małoletnich miało kontakt ze stronami lub aplikacjami zawierającymi treści erotyczne;

• na materiały edukacyjne dzieci przeznaczają zaledwie 1% czasu spędzanego w sieci — większość pochłaniają angażujące treści rozrywkowe;

Kluczowe zarzuty NIK – od opóźnień w prawie po brak mierników

Kontrola przeprowadzona w Ministerstwie Cyfryzacji wykazała szereg systemowych zaniedbań i opóźnień:

A. Brak wdrożenia unijnego rozporządzenia DSA

Mimo że ustawa wdrażająca Akt o usługach cyfrowych (DSA) została przyjęta przez Sejm w grudniu 2025 r., ostatecznie nie weszła w życie. W efekcie Polska przez lata pozostawała jedynym krajem UE bez ustanowionego koordynatora ds. usług cyfrowych (tymczasowego powołano dopiero w maju 2025 r. po skardze Komisji Europejskiej do TSUE). Odebrało to użytkownikom, w tym rodzicom, możliwość skutecznego zgłaszania skarg na dostawców platform. Pamiętajmy o tym, że DSA blokuje nadal Prezydent RP.

B. Luki w projektach ustaw

Opracowywane w latach 2024–2025 projekty ustaw mających chronić małoletnich ostatecznie zawężono głównie do blokowania dostępu do pornografii. Pominęło to szerszą definicję i regulację innych treści szkodliwych (np. przemocowych), tłumacząc to brakiem aktualnych badań.

C. Brak ewaluacji programów edukacyjnych

Choć resort cyfryzacji zlecał NASK realizację licznych kampanii (m.in. Cyberlekcje, mOchrona, Dyżurnet.pl), nie prowadzono żadnych badań sprawdzających ich realną skuteczność. Nie oceniano, czy działania te wpływają na poziom wiedzy dzieci, skrócenie czasu przed ekranem czy spadek liczby cyfrowych incydentów.

D. Słaba współpraca międzyresortowa

Działania podejmowane we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej, Policją czy Rzecznikiem Praw Dziecka miały charakter epizodyczny i nie doprowadziły do stworzenia trwałego, spójnego systemu ochrony.

Impuls do zmian: czerwiec 2026 r. i pakiet nowych ustaw

Presja wynikająca z kontroli NIK przyniosła konkretne rezultaty. W czerwcu 2026 r. Rada Ministrów przyjęła pakiet kluczowych projektów legislacyjnych:

• zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach podstawowych;

• ustawę o ochronie małoletnich przed dostępem do pornografii, nakładającą na dostawców obowiazek skutecznej weryfikacji wieku;

• nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną (UC140 i UC141), wyznaczającą Prezesa UKE na koordynatora ds. usług cyfrowych i dającą służbom narzędzia do blokowania nielegalnych treści;

• ustawę o tzw. patostreamingu, wprowadzającą nowelizację Kodeksu karnego (art. 255b);

NIK buduje koalicję na rzecz dzieci

Inicjatywa NIK nie zakończyła się na samym raporcie. 8 lipca 2026 r. w siedzibie Izby odbył się panel ekspercki pod przewodnictwem Prezesa NIK Mariusza Haładyja, w którym wzięli udział m.in. Wicepremier i Minister Cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak oraz przedstawiciele oświaty, policji i organizacji pozarządowych.

Spotkanie było podzielone na trzy obszary tematyczne:

1. Mechanizmy systemowe – wdrożenie skutecznej weryfikacji wieku oraz realizacja Strategii Cyfryzacji Państwa.

2. Procedury reagowania – stworzenie jasnego algorytmu postępowania dla rodziców i nauczycieli w sytuacji kryzysowej.

3. Higiena cyfrowa – wypracowanie standardów zdrowego korzystania z technologii w domu i w szkole.

Uczestnicy spotkania jednomyślnie zgodzili się wypracować i opublikować wspólny pakiet rekomendacji. Działania te pokazują, że konsekwentna postawa Najwyższej Izby Kontroli może stać się realnym kołem zamachowym dla zmian, które przełożą się na bezpieczeństwo dzieci w cyfrowym świecie.