W ostatnim czasie Unia Europejska jest regularnie atakowana za wdrożenie DSA. Szef Telegramu, rosyjskiej aplikacji, mówi o “cyfrowym gułagu”. Administracja USA to kneblowaniu ust i walce z wolnością słowa. Nic przy tym nie słychać o Rosji. Spójrzmy zatem na parę faktów. Po pierwsze większość zagranicznych usług nie działa w Rosji lub została ograniczona. Po drugie panuje masowa inwigilacja, która od 2026 roku się nasili po wprowadzeniu nowych funkcji w rosyjskim mObywatelu. Po trzecie Rosja wymusiła pre-instalowanie na urządzeniach obowiązkowego komunikatora MAX by odejść od whatsapp czy Signal, który jest nieszyfrowany i dostępny dla służb. Po czwarte Rosjanie budują runet czyli własny internet, który ma być dostępny przy całkowitym odcięciu od reszty świata. Po szóste Rosja rozwija Gosusługi – to mega rozbudowany mObywatel z pełną inwigilacją działania, obecnie już z weryfikacją kodów QR w hotelach, bankach, pociągach.

Dekretem Putina nr 695 z 18 września 2023 r. zrównano cyfrowy paszport z papierowym dowodem z pełną centralizacja danych. Aplikacje powiązano z bazą wojskową i policyjną. Od grudnia 2025 roku trwa druga faza wdrożenia. Planuje się w 2026 roku odcięcie dezerterów od usług, w tym finansowych. Obecnie wprowadzono w aplikacji QR kody – zawierają one dane biometryczne. Skanowanie odbywa się w pociągach dalekobieżnych i wielu placówkach, również biurowcach. To kierunek rozwoju tzw. super aplikacji, która ma wszystko. Rosyjski mObywatel ma podpis kwalifikowany, płatności itp

Zainteresowanym polecam poczytać o tzw. cyfrowym paszporcie zintegrowanym z system identyfikacji ESIA. Jako ciekawostkę dodam, że od 2023 można kupować alkohol i tytoń na aplikacje. Apka Gosusługi z eGov jest dostępna na różne platformy, w tym Google Play czy iOS.

Wdrażana jest też pełna inwigilacja cudzoziemców poprzez aplikację RuID preferowaną dla ruchu bezwizowego. Obcokrajowcy z krajów bezwizowych będą musieli zainstalować specjalną wersję aplikacji, zarejestrować dane biometryczne i uzyskać kod QR, aby w ogóle przekroczyć granicę. Cel: Pełna inwigilacja ruchu cudzoziemców. Jeśli użytkownik wygeneruje kod QR (np. wchodząc do pociągu), system natychmiast rejestruje jego lokalizację. Jeśli dana osoba ma wystawione elektroniczne wezwanie do wojska (tzw. elektronna powiestka), może zostać zatrzymana na miejscu. Osobom unikającym służby wojskowej system może zablokować możliwość generowania kodu QR, co w „drugiej fazie” odetnie ich od podróży koleją, hoteli czy usług bankowych. Celem systemu jest między innymi uszczelnienie systemu kontroli obywateli, łatwiejsze namierzanie osób poszukiwanych (w tym uchylających się od poboru) oraz budowa centralnej bazy biometrycznej.

Spójrzmy na egov. Rosyjski serwis i aplikacja Gosusługi jest znacznie bardziej rozbudowany niż mObywatel. Posiada: Podtwierżdiennoje foto / Godoki czyli potwierdzenie tożsamości, gosusługi Avto czyli prawo jazdy, z funkcją stłuczki (Jewroprotokoł). Upoważnianie innej osoby do prowadzenia auta, historia pojazdu, sprawdzanie blokad komorniczych na aucie. System jest zintegrowany z Federalną Służbą Podatkową i Komorniczą i oferuje obsługę mandatów: powiadomienia przychodzą natychmiast. Jeśli zapłacisz w ciągu 20 dni przez aplikację, dostajesz 50% zniżki. Kolejna sprawa to podatki: Płacenie podatku od nieruchomości, transportowego i dochodowego jednym kliknięciem (podpięte karty, SberPay itp.). Aplikacja oferuje moduł długów sądowych czyli możliwość sprawdzenia i spłaty zadłużeń komorniczych (aby np. nie zostać zatrzymanym na granicy). Poprzez aplikację rachunki (Gosusługi Dom) można opłacić czynsz, prąd, gaz i zgłosić stan liczników energii.

Z kolei aplikacja „Gosklucz” (Госключ) to darmowy mobilny podpis elektroniczny. Dostępność: każdy zweryfikowany użytkownik może go wyrobić zdalnie (używając biometrii z paszportu i telefonu z NFC). Ma pełną moc prawna bo oferuje UNEP (Podpis niekwalifikowany): do umów z operatorami komórkowymi, umów o pracę. Dodatkowo jest UKEP (Podpis kwalifikowany): najwyższy stopień mocy prawnej. Pozwala na sprzedaż nieruchomości, rejestrację firmy, zamknięcie działalności, podpisywanie aktów notarialnych zdalnie. Dzięki temu w Rosji można kupić /sprzedać mieszkanie czy samochód całkowicie przez telefon, bez wizyty w urzędzie. Liczba usług idzie w setki, a wliczając procedury lokalne (dla konkretnych miast) – w tysiące. Szacuje się, że jest to ponad 1000 cyfrowych usług publicznych. Najpopularniejsze z tych „pozostałych”:

• Zdrowie: Zapisywanie do lekarza, wgląd w historię choroby, e-recepty.

• Rodzina: Rejestracja urodzenia dziecka (bez wizyty w urzędzie – „superusługa Narodziny”), zapisywanie dziecka do przedszkola/szkoły.

• Broń: Wnioski o pozwolenie na broń, przedłużanie licencji.

• Polowania: Cyfrowe bilety na polowania.

Nie można pisać o Rosji bez kilku zdań o komunikatorze MAX (czasami zapisywany MAKC). To nowy, strategiczny projekt rosyjskiego rządu i holdingu technologicznego VK, który ma stał się „narodowym komunikatorem” i rosyjską odpowiedzią na WhatsAppa oraz Telegram. Aplikacja zadebiutowała w marcu 2025 roku, a od września 2025 roku stała się centralnym elementem rosyjskiej polityki „suwerenności cyfrowej”. Komunikator MAX nie jest projektem prywatnym, lecz państwowym przedsięwzięciem realizowanym w ramach programu „Gospodarka Danych i Cyfrowa Transformacja Państwa”. Za rozwój odpowiada spółka Communication Platform LLC, będąca spółką-córką giganta technologicznego VK (dawniej Mail ru Group). VK jest kontrolowane przez struktury powiązane z Gazpromem (ubezpieczyciel Sogaz), a kieruje nim Władimir Kirijenko, syn jednego z najbliższych współpracowników Putina. Testy ruszyły w marcu 2025 roku. Z kolei 1 września wszedł w życie nakaz obowiązkowej preinstalacji aplikacji MAX na wszystkich smartfonach, tabletach i komputerach sprzedawanych w Rosji. MAX jest projektowany jako tzw. Super App (wzorowany na chińskim WeChat), co oznacza, że łączy funkcje komunikacyjne z usługami państwowymi i finansowymi:

• Komunikacja podstawowa: Czaty, połączenia głosowe i wideo, przesyłanie plików do 4 GB.

• Integracja z Gosusługami: To najważniejsza cecha. Użytkownik może połączyć konto MAX z profilem na portalu usług państwowych.

Pozwala to na:

• odbieranie oficjalnych pism z urzędów bezpośrednio w czacie,

• szybkie podpisywanie dokumentów (integracja z podpisem cyfrowym),

• weryfikację statusu (np. legitymacja studencka lub Karta Dużej Rodziny)

• zapisywanie się do lekarzy przez asystenta AI wewnątrz aplikacji.

Sferum: Integracja z rosyjską platformą edukacyjną, co sprawia, że MAX jest obowiązkowym narzędziem dla uczniów, nauczycieli i rodziców.

Ochrona Rodziny: Specjalny tryb pozwalający na nadzorowanie kontaktów dzieci i osób starszych w celu ochrony przed oszustami (wymaga autoryzacji kodem QR).

Aspekt inwigilacji i kontroli:

• brak szyfrowania end-to-end: W przeciwieństwie do Signal komunikacja w MAX nie jest w pełni prywatna. Regulamin aplikacji wprost zakłada udostępnianie danych służbom (FSB) na żądanie,

• wypieranie konkurencji: Wdrożeniu aplikacji towarzyszyło techniczne spowalnianie WhatsAppa, Telegrama przez rosyjski regulator Roskomnadzor, aby zmusić użytkowników do przesiadki na MAX

• biała lista: MAX jest wpisany na listę aplikacji, które działają nawet podczas tzw. „blackoutów” internetu (kiedy państwo odcina dostęp do zagranicznych serwerów).

MAX to nie kolejny komunikator bo to narzędzie, które ma domknąć system kontroli państwa nad obywatelem. Dzięki integracji z Gosusługami, państwo wie nie tylko, z kim piszesz, ale także gdzie pracujesz, jakie masz auto, kiedy idziesz do lekarza, czy odebrałeś wezwanie do wojska. Max dostępny jest w RuStore, ale i różnych serwisach jak Google Play. Zwracam uwagę, że od 1 września jest obowiązek preinstalacji tego komunikatora na elektronice w Rosji.

W zakresie komunikacji i analizy ruchu w internecie rosyjskie Ministerstwo Rozwoju Cyfrowego rozważa wprowadzenie jednego identyfikatora użytkownika dla wszystkich usług internetowych. Będzie powiązany z konkretnym numerem telefonu, który z kolei będzie powiązany z danymi paszportowymi. W Rosji udostępnianie swojego numeru telefonu jest karalne. Rosjanie nadal mogą rejestrować się na rosyjskich stronach internetowych, podając adres e-mail lub numer telefonu. Nie mogą jednak już korzystać z adresów zagranicznych serwisów pocztowych.

Kryptowaluty nie są zakazane jako aktywa w Rosji bo można posiadać bitcoin, ale ich użycie jako środka płatniczego wewnątrz kraju jest nielegalne. Krypto waluty promuje się w transakcjach międzynarodowych z uwagi na sankcje nałożone na Rosję. Kopanie (mining) jest legalne.