Dziś w Konfederacja Lewiatan debiutował raport o polskim rynku telekomunikacyjnym autorstwa firmy doradczej Arthur D. Little o podtytule “Między regulacją, globalną konkurencją i wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa”.

Raport diagnozuje polski sektor telekomunikacyjny jako kluczowy, lecz systemowo przeciążony. O ile telekomunikacja jest fundamentem napędzającym całą gospodarkę cyfrową, o tyle sami operatorzy zmagają się z niską rentownością, nadmiernymi regulacjami i narastającą asymetrią wobec globalnych gigantów technologicznych (#BógTechy).

Gospodarka cyfrowa w Polsce odpowiada już za ok. 10,5% PKB (więcej niż budownictwo), a jej funkcjonowanie zależy bezpośrednio od inwestycji i infrastruktury operatorów telekomunikacyjnych. Skala inwestycji jest ogromna bo w latach 2014–2024 czterej główni operatorzy (MNO) zainwestowali realnie ponad 94 mld PLN. Jednocześnie Polska pozostaje jednym z najtańszych rynków w Europie. ARPU (średni przychód na użytkownika) z internetu stacjonarnego wynosi 17,3 EUR (PPP), co stawia nas na szarym końcu UE, wyprzedzając jedynie Węgry i Rumunię.

Średnia marża EBITDAaL polskich operatorów wynosi ok. 27%, podczas gdy we Francji sięga 38%, a w Niemczech 41%. Sektor jest dociążany rosnącymi opłatami (m. in. kosztami częstotliwości, opłatami telekomunikacyjnymi). W latach 2017–2024 dochody UKE z tytułu opłat od operatorów rosły średnio o 15% rocznie, podczas gdy nominalna wartość rynku rosła o zaledwie 1-2%.

Istnieje głęboka dysproporcja między obciążeniami operatorów a globalnymi platformami cyfrowymi (Big Tech jak Google, Meta, Microsoft, Apple i innymi ). Podczas gdy operatorzy podlegają dziesiątkom rygorystycznych przepisów sektorowych, platformy świadczące substytucyjne usługi (np. komunikatory VoIP) rozwijały się przez lata bez analogicznej interwencji regulacyjnej.

Sieci telekomunikacyjne stanowią infrastrukturę krytyczną. Ich odporność została potwierdzona podczas pandemii COVID-19, wojny w Ukrainie oraz powodzi w 2024 r., jednak dalsze utrzymanie tej sprawności wymaga ciągłych inwestycji w redundancję i zasilanie awaryjne.

Kluczowe wnioski
– wysoka jakość przy niskich cenach. Polska oferuje jedne z najtańszych usług telekomunikacyjnych w UE przy zachowaniu wysokiej jakości (zasięg LTE powyżej 99%, 5G w 89% gospodarstw domowych).+1
– rosnąca presja fiskalna. Dochody państwa (UKE) z opłat od operatorów wzrosły o ok. 160% w latach 2017–2024, podczas gdy wartość samego rynku zwiększyła się jedynie o ok. 12%.
– luka inwestycyjna. Niska marżowość (EBITDAaL ok. 27% w Polsce vs 38–41% we Francji czy Niemczech) utrudnia finansowanie nowoczesnych technologii, takich jak 5G Standalone, 6G czy krajowe chmury obliczeniowe.

Kluczowe obserwacje rynkowe i regulacyjne
1. Zjawisko “Goldplatingu” w PolsceRaport krytykuje nadgorliwość polskiego prawodawcy we wdrażaniu unijnych dyrektyw. Operatorzy w Polsce są obarczeni dodatkowymi, lokalnymi obowiązkami, takimi jak:
– Konieczność przekazywania niewykorzystanych środków prepaid do Funduszu Szerokopasmowego.
– Niezróżnicowany, ogólny obowiązek retencji danych na potrzeby służb (wbrew orzecznictwu TSUE).
– Uciążliwe procesy administracyjne, które sprawiają, że budowa stacji bazowej w Polsce trwa średnio kilkanaście miesięcy (dłużej niż w większości krajów UE i USA).
2. Fragmentacja rynku europejskiego W przeciwieństwie do USA (3 głównych operatorów) czy Chin (4), w Unii Europejskiej funkcjonuje ponad 100 lokalnych operatorów, a rynek jest podzielony na 27 różnych reżimów prawnych. Taka fragmentacja uniemożliwia osiągnięcie efektu skali, przez co Europa traci suwerenność cyfrową na rzecz graczy zza oceanu (chmury, kable podmorskie).

Rekomendacje raportu
– Uproszczenie regulacji czyli jednolicenie systemu regulacyjnego w celu ograniczenia kosztów zgodności.
– Wyrównanie zasad konkurencji czyli wprowadzenie porównywalnych zasad dla operatorów i globalnych platform cyfrowych.
– Ulgi inwestycyjne czyli zmniejszenie obciążeń fiskalnych w zamian za realne inwestycje w infrastrukturę.
– Usuwanie barier administracyjnych czyli ułatwienie procesu inwestycyjnego i rolloutu sieci.
– Budowa suwerenności cyfrowej czyli długofalowy plan rozwoju europejskich kompetencji technologicznych w celu ograniczenia zależności od zewnętrznych dostawców